ماشینحساب معدل (دانشگاه، ترم، کل و نمرهٔ هدف)
نمرهٔ هر درس را با تعداد واحد آن وارد کن؛ معدل بر پایهٔ واحد (میانگین وزنی) محاسبه میشود.
نمره و واحد را وارد کن تا معدل محاسبه شود.
محاسبه معدل دانشگاه چطور انجام میشود (فرمول وزنی با واحد)
معدل دانشگاه یک میانگین وزنی است: نمرهٔ هر درس در تعداد واحد همان درس ضرب میشود، همهٔ این حاصلضربها با هم جمع میشوند و مجموع بر مجموع واحدها تقسیم میشود. به همین دلیل یک درس ۴ واحدی دقیقاً دو برابر یک درس ۲ واحدی روی معدل تو اثر میگذارد و نمرهٔ پایین در درسهای پرواحد (مثل ریاضی عمومی یا فیزیک) خیلی سنگینتر از نمرهٔ پایین در یک درس ۱ واحدی است.
در ماشینحساب بالای همین صفحه، برای هر درس یک ردیف بساز، نمره را بین ۰ تا ۲۰ و تعداد واحد را وارد کن. اگر ستون واحد را خالی بگذاری، ابزار وزن ۱ در نظر میگیرد و خروجی همان میانگین سادهٔ نمرات میشود. تعداد ردیفها محدودیتی ندارد و هر ردیف را میتوانی حذف کنی.
معدل ساده یعنی جمع نمرات تقسیم بر تعدادشان. اما معدل وزنی (مثل معدل دانشگاه) یعنی هر نمره را در واحد آن درس ضرب کنی، همه را جمع کنی و بر مجموع واحدها تقسیم کنی. برای درسهای چندواحدی، معدل وزنی نتیجهٔ درستتری میدهد.
- معدل ساده: جمع نمرات ÷ تعداد نمرات.
- معدل وزنی: مجموع (نمره × واحد) ÷ مجموع واحدها.
- معدل دانشگاه همیشه وزنی (بر پایهٔ واحد) است.
- خالی گذاشتن ستون واحد یعنی وزن ۱ برای آن ردیف.
معدل = مجموع (نمره × واحد) ÷ مجموع واحدها
معدل ترم، معدل کل و معدل دانشگاه چه فرقی دارند
معدل ترم (نیمسال) فقط دروسی را حساب میکند که در همان نیمسال گذراندهای؛ ملاک مشروطی، مجاز بودن به انتخاب واحد بیشتر و برخی تسهیلات آموزشی هم معمولاً همین معدل است.
معدل کل یا معدل تجمعی، میانگین وزنی همهٔ واحدهایی است که تا امروز گذراندهای. برای محاسبهٔ سریع آن لازم نیست تکتک دروس را دوباره وارد کنی: در حالت «معدل کل» ابزار، معدل هر ترم را با تعداد واحد همان ترم وارد کن؛ نتیجه دقیقاً همان معدل کل است، چون میانگین وزنیِ میانگینها با وزن واحد برابرِ میانگین وزنی همهٔ دروس است.
«معدل دانشگاه» در گفتوگوی روزمره معمولاً به همان معدل کل مقطع اشاره دارد؛ همان عددی که در کارنامهٔ فارغالتحصیلی و فرمهای استخدامی و ارشد از تو خواسته میشود. هر سه مفهوم یک فرمول دارند و فقط دامنهٔ دروس فرق میکند.
| نوع معدل | چه چیزی وارد محاسبه میشود | وزن هر ردیف |
|---|---|---|
| معدل ترم | فقط دروس همان نیمسال | تعداد واحد درس |
| معدل کل (تجمعی) | همهٔ دروس گذراندهشده تا امروز | تعداد واحد درس یا واحد ترم |
| معدل دانشگاه | همهٔ دروس مقطع تا فارغالتحصیلی | تعداد واحد درس |
مثال عددی
فرض کن سه درس داری: درس اول نمرهٔ ۱۸ با ۳ واحد، درس دوم ۱۵ با ۲ واحد و درس سوم ۲۰ با ۱ واحد. مجموع نمره×واحد میشود ۵۴ + ۳۰ + ۲۰ یعنی ۱۰۴، و مجموع واحدها ۶ است؛ پس معدل وزنی برابر ۱۰۴ ÷ ۶ یعنی حدود ۱۷٫۳۳ میشود.
اگر همین نمرات را ساده میانگین بگیری (۱۸+۱۵+۲۰ ÷ ۳) عدد ۱۷٫۶۷ درمیآید؛ تفاوت دو روش نشان میدهد چرا برای درسهای چندواحدی باید وزنی حساب کنی.
مثال معدل کل: اگر ترم اول با ۱۸ واحد معدل ۱۵ و ترم دوم با ۲۰ واحد معدل ۱۷ شده باشد، معدل کل برابر است با (۱۵×۱۸ + ۱۷×۲۰) ÷ ۳۸ یعنی ۶۱۰ ÷ ۳۸ ≈ ۱۶٫۰۵ — نه میانگین سادهٔ ۱۶.
مثال نمرهٔ هدف: با معدل کل ۱۵٫۵ و ۶۰ واحد گذرانده، برای رسیدن به معدل ۱۶ در پایان ترم بعدی با ۲۰ واحد، باید معدل ترم بعد حداقل (۱۶×۸۰ − ۱۵٫۵×۶۰) ÷ ۲۰ یعنی ۱۷٫۵ باشد. همین محاسبه را حالت چهارم ابزار خودکار انجام میدهد.
معدل مشروطی و حداقل معدل برای ادامهٔ تحصیل
طبق آییننامهٔ آموزشی دورههای کاردانی و کارشناسی وزارت علوم، معدل کمتر از ۱۲ در یک نیمسال «مشروطی» شمرده میشود و دانشجوی مشروط در نیمسال بعد سقف واحد کمتری میتواند بردارد. تعداد دفعات مجاز مشروطی و شرایط اخراج آموزشی را هر دانشگاه در آییننامهٔ خودش دقیق میکند؛ عدد قطعی را از آموزش دانشکدهات بگیر.
برای کارشناسی ارشد بدون آزمون (استعداد درخشان)، بورسیهها و بیشتر فراخوانهای پژوهشی هم یک کف معدل تعیین میشود، اما این کف در هر فراخوان و هر دانشگاه متفاوت است و عدد یکسانی برای همهٔ کشور وجود ندارد؛ به متن فراخوان همان سال استناد کن، نه به عدد شنیدهشده.
قاعدهٔ عملی: تا وقتی معدل کل زیر ۱۲ است، اولویت با جبران دروس پرواحد است؛ بازدهی هر نمره در درس ۴ واحدی چهار برابر درس ۱ واحدی است.
تفاوت معدل با واحد و معدل با ضریب (دبیرستان)
در دانشگاه وزن هر درس «تعداد واحد» است، اما در دبیرستان و سوابق تحصیلی کنکور وزن هر درس «ضریب» آن درس است. ساختار فرمول یکی است (میانگین وزنی) و فقط منبع وزنها فرق میکند؛ به همین دلیل با همین ابزار میتوانی معدل دبیرستان را هم حساب کنی، به شرطی که در ستون وزن، ضریب درس را بنویسی.
تفاوت مهم دیگر این است که ضرایب دروس نهایی برای کنکور رسمی و ثابتاند، در حالی که تعداد واحد دروس دانشگاهی از سرفصل رشته میآید و بین دانشگاهها کمی فرق دارد.
معدل کتبی نهایی را اینجا حساب نکن — برو به ابزار معدل نهایی
اگر هدفت محاسبهٔ سوابق تحصیلی و اثر معدل در کنکور است، این صفحه ابزار درست نیست. معدل کتبی نهایی با ضرایب رسمی دروس یازدهم و دوازدهم حساب میشود و برای هر رشته جدول جداگانه دارد.
برای آن از ابزار «محاسبه معدل کتبی نهایی» استفاده کن که همان ضرایب رسمی را اعمال میکند و معدل هر پایه و معدل کل کنکوری را جدا نشان میدهد. بعد از آن میتوانی نتیجه را در تخمین رتبه وارد کنی.
مرحلهٔ بعد: از معدل تا رتبهٔ کنکور
اگر معدل دانشگاهی را میخواستی، همین صفحه کافی است. اما اگر داوطلب کنکوری، مسیر درست دو قدم دارد: اول معدل کتبی نهایی را با ضرایب رسمی حساب کن، بعد همان معدل را در ابزار رتبه وارد کن تا سهم سوابق تحصیلی در بازهٔ رتبهات دیده شود.
اگر میخواهی این مسیر را تنها طی نکنی
پازل ۴۰۶ زانکوپلاس مشاور اختصاصی، منتور درسی، روانشناس و آزمون تحلیلی را در یک برنامه کنار هم میگذارد.
آشنایی با برنامهٔ همراهی پازل ۴۰۶پرسشهای پرتکرار
ادامهٔ مسیر مطالعه
تخمین رتبه با معدل و سوابق تحصیلینقش معدل و سوابق تحصیلی در رتبهٔ کنکور، اینکه سهم قطعی سوابق چطور اعمال میشود و چطور رتبه را با احتساب معدل تخمین بزنیم.خواندن مقاله 
انتخاب رشته کنکور را از کجا شروع کنیم؟راهنمای کامل انتخاب رشته کنکور: خواندن کارنامه، نقش رتبه و سهمیه، اصول اولویتبندی رشتهمحلها و اشتباههای رایج.خواندن مقاله راهنمای جامع کنکور ۱۴۰۶همهٔ مقالهها و ابزارهای کنکور در یک صفحهرفتن به راهنما